ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬಳಕೆ: ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣ, ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮ

ಇಂದಿನ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಕೇವಲ ಔಷಧದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಅನೇಕ ರೈತರು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯದವರು—ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಔಷಧದ ಸರಿಯಾದ ಅನುಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅಸಂಯೋಜಿತ ಬಳಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿದರೂ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ, ರೈತ, ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರೈತರಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ;

ಬಹುತೇಕ ರೈತರು “ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣ ಬಳಸಿದರೆ ಉತ್ತಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಶಿಫಾರಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೀಟನಾಶಕ ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಕೆಲವರು ಖರ್ಚು ಉಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಔಷಧ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಿಂಪರಣೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು ಎಂದರೆ ತರಬೇತಿ ಕೊರತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಿಂತ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದು.

ಶಿಫಾರಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಬಳಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು:

ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಅಥವಾ ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸಸ್ಯವಿಷಕಾರಿತನ (Phytotoxicity) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆ ಸುಡುವಿಕೆ, ಹಳದಿಯಾಗುವುದು, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗುವುದು, ಹೂ ಬೀಳುವುದು ಅಥವಾ ಫಲ ಹಾನಿಯಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ರೋಗ ಅಥವಾ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬದಲು ಔಷಧವೇ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಶೇಷ (Residue) ಉಳಿದು, ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಔಷಧದ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ರೈತರ ಲಾಭವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧ (Resistance) ಬೆಳೆಯುವುದು.

ಶಿಫಾರಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ ಬಳಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು:

ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಔಷಧ ಬಳಸುವುದು ಹಣ ಉಳಿಸುವಂತೆ ತೋಚಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೀಟ ಅಥವಾ ರೋಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮರುಮರು ಸಿಂಪಡಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆ ಕೂಡ ಪ್ರತಿರೋಧ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದೇ ಔಷಧ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿರೋಧ: ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯ:

ಕೀಟಗಳು ಅಥವಾ ರೋಗಕಾರಕಗಳು ಪ್ರತಿರೋಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಆ ಔಷಧ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪ್ರಭಾವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೊಂದಿದ ಜೀವಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ರೈತರು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾದ ಔಷಧ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ವೆಚ್ಚ, ಕಡಿಮೆಯಾದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸೀಮಿತ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಹೊಸ  ಹೊಸ ಕೀಟ ನಾಶಕಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ.

ಅಂತರ್ ವ್ಯಾಪಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ಕೀಟನಾಶಕ–ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

 ಅಂತರ್ ವ್ಯಾಪೀ (Systemic) ಔಷಧಗಳು ಸಸ್ಯದ ಒಳಗೆ ಶೋಷಣೆಯಾಗಿಸಿ, ಸಸ್ಯದ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಸ್ಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೋಷಣೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವಶೇಷ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಸಂಪರ್ಕ (Contact) ಔಷಧಗಳು ಸಸ್ಯದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಸ್ಯದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಔಷಧದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸಿಂಪಡಣೆಯ ಸಮರ್ಪಕ ಆವರಣ  ಮುಖ್ಯ. ಸಿಂಪಡಣೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಸಿಂಪಡಣೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ:

ಸಿಂಪಡಣೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಬೆಳೆಯ ಹಂತ, ಎಲೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಚಿಕ್ಕ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಸಾಕಾದರೆ, ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಅಗತ್ಯ. ಸ್ಪ್ರೇಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಗಾಳಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ—ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ—ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇಬ್ಬನಿಯ ತರಹ ಬೀಳುವಂತೆ ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅನವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಅದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಬಾರದು. ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧಿ ಬಳಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ.

ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೂ ಕಾರಣ:

ಕೃಷಿಕರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತರು ಎಂಬ ಮಾತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಕರಲ್ಲಿ ಈಗ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಖಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬದುಕುವ ಅವಧಿಯೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅತಿಯಾದ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳೂ ಸಹ ಚರ್ಮ ವ್ಯಾಧಿಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಬಹಳಷ್ಟು ರೈತರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳೂ ಅಧಿಕ ಸ್ವತ್ವ (Concentrated) ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದು. ಇವುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಲರ್ಜಿ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಚರ್ಮದ ರೋಮ ನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವ ಕೋಶಗಳಿಗೂ ತಗಲಬಹುದು. ಇದು ಬೇರೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ  ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಕೀಟ ನಾಶಕ, ರೋಗ ನಾಶಕಗಳನ್ನು  ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಸಹ ಅದು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ತಾಗಬಾರದು. ಅದರ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಉಸಿರಾಡಬಾರದು. ಕೈಯಿಂದ ಕಲಕುವುದು, ಬೆನ್ನಿಗೆ ಹಾಕುವ ಸ್ಪೇಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಾಗ ಮೈಗೆ ಚೆಲ್ಲಬಾರದು. ಸಿಂಪಡಿಸಿದ ಔಷಧಿಯ ಉಳಿಕೆ ಅವಧಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ  ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹುಲ್ಲು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಮೇವಾಗಿ ಕೊಡಬಾರದು. ಇದು ಹಾಲಿನ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬಳಕೆ ಎಂದರೆ ಸರಿಯಾದ  ಔಷಧ, ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣ, ಸರಿಯಾದ ನೀರಿನ ಅನುಪಾತ, ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ. ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆ ಎರಡೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ರೈತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಶಾಶ್ವತ ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಸರಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬೆಳೆ ರಕ್ಷಣೆ, ರೈತರ ಆದಾಯ, ಗ್ರಾಹಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ—ಎಲ್ಲವೂ  ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.